मन वढाय वढाय....

प्रतिक्रियावादी समाज में समाहित  सारे क्रियाकलापों के, सारे होहल्लों के, सारे हुड़दंगों के मध्य में कोई इतना सुस्थिर कैसे रह सकता है? क्या यह स्थितप्रज्ञता है? या है निठल्लापन?  संवेदनाओं के सागर में गोते लगाना ही क्या जीवन का सार्थक है? या निरर्थक है जीवन की सार्थकता का अनुसंधान? -संकेत

चंदन पर खिलेंगे पावक-मुकुल धरा और व्योम भावुक, व्याकुल दाह दमकेगा कोपल कोपल संध्या सुरभित  सांद्र सोनल अस्वस्थ स्वर क्रंदन विमल जीवन चक्र सम्पूर्ण सुफल लौट जाएँगे मानुष विकल विदग्ध काष्ठ अचेत शीतल दीप्तिमान किन्तु समय का स्मृति-पटल अविरत... अटल. - संकेत

हिरव्या कुरणांबाहेर बसले आहेत अजस्र देहाचे अक्राळविक्राळ चौकीदार भालेबंदुकातोफा घेऊन हिरव्या कुरणांबाहेर बुभुक्षित गुरांचा आशाळभूत कळप माती उकरून सुकलेल्या गवतांच्या मुळ्या खात आहे हिरव्या कुरणाला आहे  उंचच उंच गंजलेले लाल काटेरी कुंपण गंजलेल्या कुंपणावर चढण्याचा प्रयत्न करत आहेत गुराखी सोलवटलेल्या कातडीने हिरव्या कुरणांत आपसूकच खत वाहत येत असते आणि हिरवी कुरणे हिरवीकंच होत असतात -संकेत

साकळली पावसाळी रात्र गाते गहिऱ्या व्रणाचे गूढ ऐकूनी तो अनाहत नाद गायी गोठ्यातल्या दिग्मूढ़ पाचोळा नीजलेला शांत येई दचकून त्याला जाग शीरांच्या त्या शिळ्या स्वप्नांस मंत्रोच्चारात लावी आग घुबडांचे थांबले घुत्कार छपराला टांगले वाघूळ माळावरच्या कुबट कोषात निर्वाताची व्यथा गाभूळ घाबरला वळचणीचा जीव सैरावैरा पळे फडताळ केविलवाणे दडे ते बीळ काळोखाला चरे विक्राळ पागोळ्यांच्या भिडे हृदयास भिजलेला आर्त अंतर्नाद कातर सूरात देती हाक देणारा ना कुणी प्रतिसाद गहिवरलेल्या घराची भिंत घेते पिऊन ते नि:श्वास डोळे थिजले कुणाची आस पावा वाजेल हा विश्वास --  नवी दिल्ली २ ऑगस्ट, २०१५,

कधी कधी निरर्थका लिहा बघू ज़रा उगा असाच मी लिहूनिया प्रसिद्ध जाहलो जगा असाच खेळ खेळलो पिळून शब्द काढले अजून केस ओढतो कशास काव्य वाचले इथून चार चोरले तिथून चार ढापले करून भेळ चट्पटी विका म्हणून आपले म्हणेल तो बळेबळे, "कळेल त्यांस चांगले" छळेल प्रश्न हो मला, "कशास लोक पांगले?" तुम्ही मला बघूनिया कशास दूर भागता तुम्हास सोडणार का न काव्य हे सुनाविता? पळा पळा छळेन मी विडंबने करेन मी उदार काव्यप्रेमिका कशास लाइका कमी? -- स्वामी संकेतानंद नवी दिल्ली,  २४ जुलै, २०१५ 

ओली शेवाळलेली दगडी जन्मठेप कदंबकाठावर कोण उसळून घेई झेप चोरटा एक कटाक्ष मध्यान्ही काळोखात पेंगले निवांत नेत्र मायाळू मंद सूरात गारढोण श्वासस्पर्श युगे धरला अबोला अजागळ अजस्र देह आतून अथांग ओला स्पर्शून गंगामाई घाबरे परत फिरे दुधाळ स्तनामधुनि पाझरती नीलहिरे चुनखड़ी गा त्याचा अनंत उच्छवास सालीना मिळतो आहे लोबानी मुखवास -- संकेत  नवी  दिल्ली,  २२ जुलै, २०१५   

ह्या प्रकाराला ’पोस्टमॉडर्नोत्तर काव्य’ म्हणतात म्हणे. म्हटलं आपणही पाडून बघावी एक पोएम. तर काल रात्री पाडलेली ही रेसिपी चाटुनि आता बघणे.  डार्केस्ट क्लाउडी राती लैपटॉप मांडी असतो लेटेस्ट कोणती मूव्ही मी लगेच आयमडिबतो* टॉरेंट साइटी जाता मी हज़ार नावे बघतो वेचून क्लीन टॉरेंटा सीडणारि* तेची धरतो डाऊनलोडुनी घेतो बँडविड्थ सारी युझुनी रात्रीच पाहुनी मूव्ही गूगलून घेतो अजुनी पिंगूनि मित्र तो बोले ’पाहिलास मूव्ही अमका?’ देऊन आणखी लिंका आणवेल मोठा झटका ’येईल तो नवा सीझन्‌*’ ’एपिसोड आला बघ रे’ यूट्यूब वर चाले गाणी बँडविड्थ सारी विसरे डाऊनलोडण्याची ही सूटणार नाही व्यसने टॉरेंट-कुंपणी ’स्वामी’ थांबवाल आता चरणे? -- स्वामी संकेतानंद, नवी दिल्ली, १३-०९-२०१४ ------------------------------------------------------------------------------------------ आयमडिबणे = imdb.com वर सिनेमाचे रेटिंग/रिव्ह्यू/प्लॉट समरी बघणे सीडणारि = चांगला seed count असणारी टॉरेंट सीझन = इंग्रजी मालिकांचे पर्व.

उसकी ख़ानाबदोशी वो हिज़्र की रातें सूरज की तपीश बेदरख़्त वीरानें उफ़क़ तक फ़ैले रेत के टीलें.. आहिस्ता आहिस्ता दीन-ओ-इमाँ की रटीं बातें जाती रहीं आँखों में रची-बसी चकाचौंध टिमटिम चाँदनी में फ़ना होती रहीं दिमाग़ी गलियारों से जज़्बातों का एक-एक पुलिन्दा राह में गिरता रहा.. वहदत-उल-वजूद की बातें मिटती रहीं बुतपरस्ती की चाहतें बुझती रहीं और फिर सारी हिकारत उसके जेहन से जाती रही.. क्या वो पशेमाँ था? जी नहीं क्या वो हैराँ था? शायद.... क्या पता? ... शायद.... - नई दिल्ली, ०४-०९-२०१४

ढिंगच्याक ढिंकच्याक पोएटिक लिबर्टी कूल, हॅपनिंग, फ़ूल्टू डर्टी आला आला श्रावण झोपाळ्यामागे रावण अमेरिकेची गार्‍हाणी गणपत वाणी सिग्गी पितांना मॉलमध्ये फ़िरतांना हाथों में हाथ तेरा मेरा साथ हाड हूड कमॉन डूड व्हॉट्स योर प्रॉब्लम ? नेव्हर माइंड डियर इट हॅप्पन्स हियर अहाहा ! ते दृष्य पहा मला पहा फ़ुले वहा जीवन त्यांना कळले हो कळले ते पाजळले हो हो-हल्ला क्यूँ है भाई ? किसकी मर गई माई ? जीयो जी  भर के एक और पराठा मख्खन मार के हू वन दि मॅच ? डन्नो, आय हॅव फ़्लाइट टू कॅच केल्याने होत आहे रे थांबल्याने मौत आहे रे चला चला पुढे चला पुढच्याच्या पुढे चला समझौता करनेका नहीं कुचल डालो,रुकनेका नहीं छोटी बातों की चिंता छोड़ दो भक्तगणों, गहरी साँस अंदर लो डूड, इट्स क्वाएट ऍब्सर्ड बट आय डू केअर अबाऊट दि वर्ल्ड नवे-पुराणे अधिक-उणे साहित्याचा कागद कागदावरचे साहित्य भेळपुरी भेळपुरी !! होता है अक्सर ऐसा चाहिए प्रसिद्धी या फ़िर पैसा सुबह घर से निकला था कोई पर वो उसका घर था ही नहीं व्हॉट मॉडर्निस्ट ? व्हॉट पोस्ट-मॉडर्निस्ट ? दि होल वर्ल्ड इज ब्लडी अपॉर्च्यु...

माझ्या लाडक्या कवींच्या, बालकवींच्या ’श्रावणमासि हर्ष मानसी’ या माझ्या आवडत्या कवितेचे हे विडंबन त्यांची क्षमा मागूनच सादर करत आहे. श्रावणमासी हर्ष-मानसी, फिरायला जाती सिंहगडी रुटीन चूकवून,बाईक दामटून,वाट करती वाकडी विकेंड बघता ओघ गाड्यांचा गडावरी चाललासे जत्रा भरली काय गडावरी, क्षणोक्षणी मज भासे झालासा सूर्यास्त वाटतो, क्यामेरा त्वरेने तो काढे तानाजी कड्यावर पोज दिली, फ़ोटो काढा ना गडे उठती वरती जलदांकडे पाहण्यास वेळ नसे सर्व प्रेयसीवर होय रोखिले क्यामेर्‍याची लेन्से दुकानमाला दिसता भासे शॉपिंग कॉम्प्लेक्स इथे चढूनि येती गडावरती, खादाडीस की एकमते कचरा करूनि प्लास्टिकचा गडावरी वावरती सुंदर ललना हिरव्या कुरणी मित्रासंगे बागडती पार्ट्याही होती रानी, डीजे आसमंती घुमे फ़ेसाळ पेला बोले, हवी कशाला परमिट रुमे व्हिस्की कॅन उघडला विपिनी,धुंद गंध दरवळला बघता तिथे पोलिसमामा, मन अति कळवळला महागडी गाडी घेऊन साथी घाटावरूनि चढती आले मनी, निघाले झणी,गोंधळ घालाया वरती गडदर्शना निघती ललना, हर्ष येई कराया क्लिक वॉलवर त्यांच्या बघून घ्यावे, श्रावण महिन्याचे ’पिक’ ---पुणे, २ ऑग...

हर बरस सालगिरह पर यूँ ही हँसते हँसते हर कोई उम्र में इक साल बढ़ा लेता है वक़्त एक सेंध लगाता हुआ आहिस्ता से उम्र के पेड़ से एक शाख चुरा लेता है वक़्त के अपार इतिहास में झाँको तो ज़रा कहाँ वर्तमान, कहाँ भूत, कहाँ भविष्य है उम्र बढ़ती नहीं घटती हैं, हर एक साल के बाद वक़्त आगे नहीं पीछे की तरफ़ चलता है वक़्त आज़ाद परिन्दा हैं, ये अमर है आज तक ये किसी ज़ंजीर से जकड़ा न गया तर्क और भावनाओं की सब कोशिशें नाकाम रहीं ये परिन्दा किसी शिकारी से पकड़ा न गया ज़िन्दगी तो ग़मों की किताब हैं दोस्त साल के बाद पन्ना जिसका उलट जाता है पढ़ चुके कितना इसे, बाक़ी बची है कितनी ऐसा सोचा तो दिल आँखों में सिमट आता है मौत का ज़िक्र भयानक है, मगर आज के दिन, उल्टी लटकी हुई तसवीर को कुछ सीधा करें फ़िक्र और  अहसास की इक और बुलन्दी छूकर आओ, कुछ देर तक माहौल को गंभीर करें..... !! -- मैंने मूल उर्दू नज़्म का हिंदुस्तानी(हिंदी+उर्दू, बोलचाल की भाषा) में अनुवाद किया है. कवी का नाम तो पता नहीं, लेकिन इतनी खूबसूरत नज़्म लिखने के लिए उन्हें शुक्रिया ज़रूर कहूँगा..

जुनी काही पाने दुमडलेली स्वप्नांच्या वहीत... काही होत्या विस्मृतीत  गेलेल्या  कविता.. वेड्या वयातल्या वेड्या मनाच्या संहिता.. कोणाचे अल्लड स्मित  आठवणींच्या कुपीत.. काही रोजच गोंजारलेले मोरपिसांचे गुपित... थोडे शब्द बापुडे चिंब ओले आठवणींत.. काही भावना कोसळत्या जलप्रपातात ... होते काही मौक्तिकबिंदू गळालेले कातरवेळी... होती चाहूल लागलेली  कुणाची वेळी - अवेळी.. एक प्रयत्न उधाण वारा कवटाळण्याचा.. नि होता एक  प्रयत्न आसमंत गवसण्याचा होते काही क्षण रेंगाळलेले उंबर्‍यावर एक पिंपळपान भरकटलेले वार्‍यावर चाळता ती पाने  जाणीव झाली मजला.. संसार माझा स्वप्नांच्या सरणावरी  सजला.. वही जाळली मी आज माझ्या  स्वप्नांसहित ....

जी ढूँढता हैं फिर वोही फुरसत के रात दिन... हिवाळ्यात कोवळ्या उन्हात.. अंगणात बसून चटईवर... बेकंबे घोकणे,बाराखडी कोरणे मग उग्गाच थोडे लोळणे.. आईने केस विंचरून दिले की.. शाळेला पळत सुटणे दप्तर टाकून पाठीवर.. जी ढूँढता हैं फिर वोही... उन्हाळ्यात पेंगुळलेल्या दुपारी.. छपरांतून डोकावणारे कवडसे.. ते कासव टाकीतले इवलेसे.. किती गार गार वाटायचं.. हात लावलं त्याला की ते बेटं अंग चोरायचं.. तळाला जाऊन लपत असे.. जी ढूँढता हैं फिर वोही... पावसाळ्यात डबक्यात.. शाईची कलाकारी.. भेपकी उडवणे.. अन्‌ ’त्या’ तळ्यात माझा पाय ’खपणे’... उधाणलेल्या वार्‍यात फिरवलेली चकरी.. जी ढूँढता हैं फिर वोही... पावसाळी नदीतल्या कागदी होड्या.. भिंतीवरून मारलेल्या रेतीत उड्या.. कैर्‍या तोडणे..लाखोळी चोरणे.. गुरांच्या मागे धावत जाणे.. टोपलं घेऊन शेण गोळा करणे.. चाक ’पजवत’ गावात भटकणे अन्‌ भातुकलीत राजा-राणीच्या जोड्या.. जी ढूँढता हैं फिर वोही फुरसत के रात दिन... - १८ एप्रिल, २०१२ ,  पुणे 

सुर्ख होते सबेरे जैसे जलते अँगारे मायूसी की दीवारें बिखर जाती हैं खुशियाँ ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया शब्दों की सिलवटें नज़्मों की कराहटें दिल-धड़कन झूटे झूटे हैरत में हैं काफिया ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया सपनों का आँगन मर गया यौवन सुखा भादो सुखा सावन बैसाख जैसे हैं सदियाँ ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया   मैं जो हूँ तर-बतर शबो-सहर,आठों पहर अश्के-दिल या खूने-जिगर अपनी अपनी हैं कहानियाँ   ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया जिस्म के ताबूतों में बेजान बुतों में   दिखावटी रुतों में रूहों की हैं परछाइयां ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया उम्मीदों का मर्सिया सपनों का मर्सिया रिश्तों-नातों का मर्सिया हर लम्हा हैं मर्सिया ज़िन्दगी गाती हैं मर्सिया

मी जिथे राहतो ते एक महानगर आहे.. इथल्या व्याख्या वेगळ्या आहेत.. इथली परिमाणं वेगळी आहेत.. इथे उंची ब्रॅंड्स मध्ये मोजली जाते  आणि श्रीमंती, स्क्वेअर फूट मध्ये.. खोली लक्षात येते सरकारी कचेऱ्यांत.. आणि झेप, मिळणार्‍या पॅकेजमध्ये.. इथे व्यक्तीस्वातंत्र्य लक्तरांमध्ये मिरवतं.. कधी फसफसतं  आणि मग फुटपाथवर हसतं. इथल्या रात्री आगळ्या आहेत.. काही अंग थिरकत असतात आणि काही कुडकुडत असतात.. काही पाय लटपटत असतात.. आणि काही लगबगत असतात.. काही हात शिवशिवत असतात.. आणि काही विनवणत असतात. इथले दिवससुद्धा गमतीदार आहेत. सकाळ झाली रे झाली.. की  रस्त्यांवर घड्याळे धावतात... सिग्नलवर थांबलेली घड्याळे.. लाल दिव्याखालच्या आकड्यागणिक कॅल्कुलेटरमध्ये बदलतात.. एखादा कॅल्कुलेटर घाईघाईत घड्याळ बनतो.. मग एखादी घड्याळ अचानक बंद पडते, कायमची.. काळ-काम-वेगाचे गणित सोडवतांना.. माणूस कधी वजा केला जातो, कळतंच नाही.. इथे गुलामगिरी आहे.. गगनचुंबी इमारती, मॉल्स आणि झगमगते रस्ते म्हणजे सावज हेरायला बनवलेला आधुनिक साप...

त्रिवेणी क्र. १ >>> बारिश की बुंदे भी कितनी बेईमान होती है. बस कुछ लम्हो की यहाँ मेहमान होती है.. . . . . ये आंसू मुझसे बेईमान क्यू नही होते ??       पुणे, ६ मार्च, २०११  -------------------------------------------------------------------------------- त्रिवेणी क्र. २ >>> कहते हैं आदमी पढेगा, तो उन्नत होगा, विचारों का दायरा बढेगा.. सोच बदलेगी, सरहदें मिटेगी, दिल-से-दिल मिलेंगे.. . . . . . . हम तो अब फेसबुक पर भी ग्रुप्स में जीने लगे हैं -------------------------------------------------------------------------------- त्रिवेणी क्र. ३ >>> आज पापा घर जरा देर से पहुँचे.. मोबाइल का नेटवर्क जॅम था.. . . . . . वजह वोही थी, बस 'तारीख' नयी थी -------------------------------------------------------------------------------- त्रिवेणी क्र. ४  >>> एक ही गाडी  में बैठे  हम दोनों , मंजिल की तरफ बढ़ रहे थे.. और बंद खिड़की के बाहर खुबसूरत नजारों का सिल...

जी हाँ, मैं एक आम आदमी हूँ अब आपको पता चल गया होगा देख के ताकद मेरे आवाज़ की अब आपका दिल जल गया होगा जी हाँ, मैं वो ही आम आदमी हूँ जो कल तक डरता-सहमता था हालात पे रोता, रोज मर के जीता था जिसकी आवाज़ सैकडों बार दबायी गई और हजारों बार जो छल गया होगा जी हाँ, मैं वो ही आम आदमी हूँ आपके घोषणापत्र में  जिसका चेहरा हैं आपके हर चुनाव में जो एक मोहरा हैं आज  मैंने भी अपनी एक चाल चली तो  आपका शतरंज हिल गया होगा जी हाँ, मैं एक आम आदमी  हूँ मैं प्रजातंत्र को बनाने वाली प्रजा  हूँ आप नहीं श्रीमान, मैं यहाँ का राजा हूँ आज मैंने अपना सिंहासन माँगा हैं तो आपका अभिमान ढल गया होगा जी हाँ, मैं एक आम आदमी  हूँ और मैं जानता हूँ ये देश मेरा हैं मुझसे ही नवनिर्माण का सबेरा हैं आप इस सूरज को छुपा नहीं सकते कोशिश में आपका हाथ जल गया होगा.. जी हाँ, मै एक आम आदमी हूँ अब आपको पता चल गया होगा.. देख के ताकद मेरे आवाज़ की अब आपका  दिल  जल गया होगा..        -- बे...

              कॉलेजचे शेवटचे सत्र (मराठीत ’सेमिस्टर’) म्हणजे जरा भावनिकच असते. कॅम्पसमध्ये एकंदरित धमाल असतेच. प्लेसमेंटची गडबड, प्रोजेक्टचे टेन्शन, शेवटचे वर्ष म्हणून आसमंत भरून मस्ती करायची उर्मी, आणि या सगळ्यांचा जोडीला एक हळवेपणाची किनारदेखील असते.. "हे दिवस आता परत येणार  नाहीत " ह्याची पुरेपुर जाणीव असते; आणि त्यात हा "फ़ेअरवेल " नावाचा हृदय पिळवटून टाकणारा प्रकार असतो.. जर एखादा दगड या फ़ेअरवेलला आला तर त्याच्या आतूनसुद्धा अश्रूंचे कारंजे फ़ुटतील.. फ़ायनल ईअरच्या पोरांनी रडलेच पाहिजे अशी तजवीज हे ज्युनिअर लेकाचे या फ़ेअरवेलचे कार्यक्रम आखतांना करतात.       अस्मादिकसुद्धा कधी काळी कॉलेजला गेलेले. अस्मादिकांना त्यांच्या ज्युनिअर्सनी फ़ेअरवेल दिलेला; आणि अस्मादिक खबरदारीचा उपाय म्हणून खिशात २-२ हॅंकीज(रुमाली हो !) घेऊन गेलेले, पण मरण कुणाला चुकतंय हो ?         अजूनही तो दिवस आठवला की मन हळवे होते. फ़ेअरवेलचा दिवस होता म्हणून आमच्या ज्युनिअर्सनी आम्हाला वाट्टेल ते करण्याचे स्वातंत्र्य दिलेले..मग काय, उधळ...